Gyrolar Hakkında Genel Bilgiler

25 Ocak 2011 | Ekleyen:

Gyrolar Hakkında

Bu yazımda “Gyro nedir ve ne işe yarar?” gibi sorulara cevap vermeye ve genel olarak gyrolar hakkında diğer bazı temel bilgilere değineceğim.

Gyro dediğimiz elektronik cihaz temel olarak açısal hareketi denetler ve bu hareketi engellemek için sinyal gönderir.

Helikopterlerimizde kullandığımız gyrolar; helikopterin ana rotoru ekseninde oluşan dönme etkisini durdurmak içindir.

Gyro bize yardım ederek daha kolay uçmamızı ve kuyruğu sabit tutma işini düşünmeden sadece diğer komutlara odaklanmamıza olanak sağlar.

Bu düzeltme işini yaparken gyromuza gain değeri veririz; bu değer gyronun düzeltme işini yaparken kullanacağı düzeltme oranını belirler.

Gain değeri olması gerekenden düşük ise kuyruk tam anlamıyla sabitlenemez.

Gain değeri fazla ise de bu sefer gyro aşırı derecede düzeltme yapmaya çalışacak ve kuyrukta titreşim meydana gelecektir.

Gyro Modları

Gyrolarımızın temel olarak kuyruk sabitlemesi için kullandığı iki mod bulunur :

Bunlar “Rate mod” ve “Heading Hold mod veya Head Lock mod” olarak bilinir. Sırayla bunlardan kısaca bahsedeyim.

Rate Mod

Bu moda çalışan gyrolar herhangi bir etki sonucu meydana gelen dönüşü tespit eder ve bunu gidermek için gerekli sinyali kuyruk servosuna gönderir.

Bu moda helikopter bir miktar döndükten sonra hareket durdurulur ve o anki istikamette hareket devam eder helikopterin yönü bir miktar değişmiş olabilir.

Rate modda gyro helikopterin dönüş başlamadan önceki pozisyona gelip gelmediğini algılayamaz sadece mümkün olan en iyi biçimde hareketi durdurmaya çalışır.

Ayrıca bu modda bizim tarafımızdan verilen rudder komutlarına gyro kısmen de olsa müdahale eder. (Verdiğimiz komutları bir miktar yumuşatabilir ya da karşı koymaya çalışabilir.)

Scale uçuş yapanlar için bu mod uygundur ancak şahsen 3d uçan pilotların rate mod yerine heading hold mod kullanmasını tavsiye ederim.

Heading Hold Mod

Heading Hold demek kelime anlamı olarak istikametin sabit tutulmasını ifade eder.

Bu mod çeşitli markaların farklı isimlendirmeleriyle ifade edilebilir. Örneğin Futaba buna AVCS (Angular Velocity Control System-Açısal Hız Kontrol Sistemi) demektedir.

İsminden de anlaşılacağı gibi bu modda gyro, helikopterin o anki istikametini korumaya çalışır.

Pilot komutları dışında helikopterde meydana gelen her türlü dönme etkisi tespit edilir ve helikopterin bu dönme etkisinden önceki konumuna gelinceye kadar gyro tarafından düzeltme uygulanır.

Rate modda olduğunun aksine heading hold modda pilotun komutlarına gyro tarafından direnç ya da diğer bir müdahalede bulunulmaz. 3d uçan pilotların bu modda uçması daha uygundur.

NOT: Gyronuzu heading hold modda kullanırken kumandanızdan rudder kanalına trim vermeyin. Bu kuyruğunuzun trim verdiğiniz yöne doğru hareket edip kenara dayanmasına ve heading hold özelliğinin kullanılamamasına sebep olur. Helikopteriniz heading hold modda hala dönme eğilimi gösteriyorsa gyronuzun ayarlarını yapamamışsınız demektir bunu kontrol edin.

Gyrolar İle İlgili Bazı Faydalı Bilgiler

Bunları soru cevap şeklinde yazmayı tercih ettim

1.Gyro nereye monte edilmeli?

Gyro öncelikle modelinizin kullanma kılavuzunda tavsiye ettiği yerlere yerleştirilmelidir.

Bu yerin, gyronun herhangi bir kırımda zarar görmesini engelleyecek korumaya sahip olmasında fayda vardır.

Kuyruk ile ana gövdenin birleştiği yerin üst kısmı birçok kılavuzda uygun olarak belirtilmektedir; şahsen ben şu ana kadar bazı helikopterlerimde burayı (Trex450-500-600 ve SJM500) bazılarında ise (Trex700- Kasama Srimok) burun kısmındaki uygun yeri tercih ettim.

Kuyruk bağlantı yerine monte etmenin kimilerine göre bazı sakıncaları bulunmaktadır. Bunlardan biri: herhangi bir sebepten dolayı kuyruk değiştirmeniz icap ettiğinde gyronuzu sökmenizin gerekmesi, bir diğeri ise kırım esnasında pallerin ya da başka parçaların buraya çarpma ihtimali olmasıdır. (Şahsen başıma hiç gelmedi)

Eğer helikopteriniz elveriyorsa gyronun ana gövde içine doğru bir yere veya ön tarafa monte edilmesi daha uygun olabilir. Yeni çıkan Trex modellerinde bu tip korunaklı yerler mevcuttur. Bu şekilde kuyruğunuzu da rahatça sökebilirsiniz.

Elektrikli helikopterlerde gyronun ESC ve motordan belli bir uzaklıkta monte etmek gerekir aksi halde bu cihazlar birbiriyle etkileşime girebilir.

Montaj için çift taraflı sünger bantları kullanın. Özellikle yakıtlı helikopterler gibi titreşimin yoğun olduğu helikopterlerde bu husus çok önemlidir.

Yine titreişmden etkilenmeyi azaltmak için gyro kablolarının gyro gövdesinden itibaren yaklaşık 5-10cm’lik kısmı kesinlikle serbest olacak şekilde monte edin yani plastik kelepçe gibi malzemeyle çok yakından sabitlemeyin.

2. Gyro’nun reverse olması  ne anlama gelir?

Bazı gyrolar üzerinde “Rev-Nor” şeklinde switch ya da başka türlü ayar mekanizması bulunur. Bu çok önemli bir özelliktir.

Gyronuzun yerleşimine göre bu ayar Normal ya da Reverse tarafında olabilir.

Bunu ilk uçuştan önce kontrol etmeniz helinizin kalkar kalkmaz KIRILMASINI engellemek için hayati öneme sahiptir.

Gyronuzun Rev-Nor ayarı onun hangi tarafa doğru düzeltme yapacağını belirler.

Eğer gyronuz olması gerektiği ayarda değilse ve bunu uçuştan önce kontrol yapmadıysanız;  gyronuz helikopterin dönmeye çalıştığı istikamette sinyal gönderecek ve helikopterinizin yerden kalkar kalkmaz çok süratli bir şekilde dönmesine ve muhtemelen kırıma sebebiyet verecektir.

Şanslı ve tecrübeli iseniz holdu çekip bu durumdan kurtulabilirsiniz.

Peki bu kontrolü nasıl yapacaksınız? Bunun basit bir yolu vardır. Helikopterinize elektrik verdikten sonra kuyruğun sol tarafına geçip kendinizden uzağa doğru itin bu durumda pitch slider size doğru gelmelidir. Kuyruğu kendinize çektiğinizde de pitch slider sizden uzaklaşmalıdır. Eğer ters ise Rev-Nor switch’ini diğer tarafa alın.

3. Gyro sıcaklık farkından etkilenir mi?

Evet etkilenir; bu sebeple uçmadan önce gyronuzun uçulacak ortam sıcaklığına adapte olmasını bekleyin. Bunun için 10-15 dakika yeterli olacaktır.

4. Mekanik ayarlar gyro için ne kadar önemlidir?

Mekanik ayarlarınız ne kadar düzgün olur ise gyrodan alacağınız verim de o oranda artar; bu sebeple öncelikle tüm kuyruk ile ilgili mekanik ayarlarınızın (Servo kafasının merkezlenmişken 90 derece olarak takılması, yine servo merkezlenmişken kuyruk pitch slider’ın kuyruk şaftı üzerinde ortada olması ve limit ayarlarının, servo itme çubuğunun boyu ve servonun yeri gibi hususlar kontrol edilerek ayarlanması  gibi hususlar.) düzgün olması gerekir.

5.Gyro Limit ayarı ile Rudder travel (end point) ayarı aynı mıdır?

Hayır değildir. Gyro limit ayarı kuyruk pallerinizin alacağı maksimum açıyı belirler ve gyronun sağlıklı çalışması için kenarlara dayanmadan olabilecek en yakın noktaya ayaranmalıdır.

Rudder travel ya da end point ayarı ise rudder komutu verdiğinizde kuyruğunuzun dönüş hızını (piro rate) belirlemeye yarar. 100 değeri normaldir bu değeri arttırırsanız kuyruğunuz daha hızlı döner.

6.Gyro reverse ile rudder kanalının reverse olması aynı mıdır?

Hayır değildir. Gyro reverse konusundan bahsetmiştim zaten. Rudder reverse ise sizin verdiğiniz komutlarla ilgilidir. Yani kumandanızdan rudder çubuğunu sola çektiğinizde  normalde helikopterin burnunun sola dönmesi gerekir. Eğer bu hareket ters ise rudder kanalı reverse edilir. Gyro reverse EDİLMEZ. Unutmamak gerekir ki bu kesin kural değildir çok nadir olmakla birlikte bazı pilotlar rudder kanalını ters kullanır yani kuyruktan dümen kullanmak gibi bir durum.

7.Başlangıç gaini için ideal değer nedir?

%70-75 uygun sayılır son değer uçuş testleri neticesinde belli olur.

NOT: Unuttuğum, atladığım hususlar olabilir… Ekleyeceğiniz ya da düzelteceğiniz bölümler olursa bu mesaja ekleyebiliriz…

Herkese sorunsuz ayarlar ve kırımsız uçuşlar…

Arda

Benzer Yazılar

Assan GA250 AVCS Gyro Ayarı

Gyronun ayarını türkçe olarak anlatmak istedim çözene kadar zorlanıyorsunuz ancak çok basit bir şekilde ayarlanıyor öncelikle Gyromuzu alıcımıza bağlıyalım Futaba için ; alıcılarda Gyronun siyah uçlu kablosunu 4. (Rudder) kanala ve kırmızı sinyal ucunuda 5. kanala bağlıyoruz JR ve Spektrum alıcılarda ise ; [...]

Gyro Ayarı Nasıl Yapılır? (Uzman Seviyesi)

Bu yazıda Sorun/Problem; Benin 700N de Spartan DS760 Gyro var, 600N de ise Spartana benzeyen adı duyulmamış bir gyro..Her iki helide de hızlı geri gelirken bir de geri geri loop atma esnasında helinin burnu tam 90 derece sola dönüyordu ve yüksekte olduğundan düzeltiyordum. Bir de kafa devri düşünce bu "kuyruk bırakması" [...]

Futaba GY401 Gyro İncelemesi ve Hızlı & Pratik Ayar Yapma Yöntemi

Futaba GY401 Hepimiz biliyoruz, ilk zamanlarımızda bu işe yeni yeni başlarken hepimizin bir 401’i olsun isterdik.. Hatta” hımm 401 varmış bu modelde” diye görelim isterdik… İlk pro gyro’m  GY401 idi. Tabi piyasada yeni nesil ve ayarları kumandadan yapılan hatta bilgisayarla ayarlanan bir sürü gyro mevcuttur. Çok [...]

FUTABA GY 401 Efsane Gyro

Futaba GY401 Hepimiz biliyoruz, ilk zamanlarımızda bu işe yeni yeni başlarken hepimizin bir 401’i olsun isterdik.. Hatta” hımm 401 varmış bu modelde” diye görelim isterdik…İlk pro gyro’m GY401 idi. Tabi piyasada yeni nesil ve ayarları kumandadan yapılan hatta bilgisayarla ayarlanan bir sürü gyro mevcuttur. Çok iyi [...]

Align GP780 Gyro Ayarı Nasıl Yapılır ?

Align' ın son çıkardığı gyro olan GP780' in basit ve hızlı olarak ayarlanması için şu adımları izleyebilirsiniz. Menüye girmek için SET tuşuna uzun süre basın, ilgili menünün ayarı bitince SET tuşuna kısa süre basarak geçin. 1-) Öncelikle Status ışığının Yeşil renk olmasını sağlayın, bunu yapmak için [...]

Leave a Reply:

Name (required):
Mail (will not be published) (required):
Website:
Comment (required):